Sectio XXXVI. Studium veri poeticum.
Aestheticum veri studium absolutum, §~XXXIIII, in aliis iam indicatis rationibus potest moveri ad genus cogitandi poeticum, §~566,
quando 1) venustae plenitudini requisitorum non satis historia porrigit,
et aperte mavult vir bonus hinc mentiri copiam pulcriorem excogitans, quam callide fidem historicam corrumpere.
2) Quando plus dignitatis, vel etiam maiestatis dabunt, ficta exempla heterocosmica, quam historica,
semper aliquid humani passa, quod supprimere saepe permittit ne strictissime quidem dicta verisimilitudo, §~584.
3) Quando moralis plus veritatis, characterum, loci, temporis maior unitas sperari potest,
et observabilior ac, ut ita dicam, contractior nexus, ex heterocosmicis,
quam ex rebus in hoc universo propter rationes superiores distractioribus, aut propter imbecillitatem humanam inconstantioribus.
4) Quando ob anticipationes suorum potiorum in spectatoribus sperare potest notius ipsis heterocosmicum fore,
quam eventum huius mundi, sed in parte eiusdem his admodum incognita situm.
Sunt in mundo fabularum milesiarum, aut fabellarum aesopicarum satis versati multi hospites in historicis.
5) Quando fictionibus faciliorem fidem sperat, quam strictissime veris.
Hoc non ita raro posse sperari fidem invenies apud eos, qui noverint, quoties, quot hominibus opus sit dicere: non putaram,
6) quando veritas strictissime dicta praevidetur alia omnia, quam eam habitura vitam, quae potissimum intenditur. §~561.